Ramakien Mural Painting at Wat Bo, Siem Riep, Cambodia: A Thai-Cambodian Artstic Blend

Abstract

This study investigates the Ramakien murals in the ordination hall of Wat Bo, Siem Reap, Cambodia, with a focus on their stylistic presentation and cultural influences. Drawing on literary, historical, and art historical evidence, the research addresses three main questions: (1) Which versions of the Rama narrative influenced the creation of these murals? (2) Why does their mode of presentation differ from those of other ordination hall murals in Cambodia? (3) How are the characters depicted iconographically? The findings reveal that the Wat Bo murals draw upon two literary sources, the Ramakien of King Rama I of Rattanakosin and the Cambodian Reamker. The presentation reflects the influence of Nang Yai, the temple’s renowned shadow play, while the iconography of the characters is closely related to the Khon masks of Rattanakosin tradition. Consequently, the Ramakien murals atWat Bo illustrate the interconnectedness of Rattanakosin and Cambodian artistic cultures, blending these influences into a distinctive, local expression.

งานวิจัยนี้ศึกษาเฉพาะจิตรกรรมรามเกียรติ์ภายในพระอุโบสถวัดโบร์ จังหวัดเสียมเรียบ ประเทศกัมพูชา เพื่อตอบประเด็นปัญหาด้านรูปแบบและอิทธิพลในการสร้างสรรค์จิตรกรรมโดยมีข้อสมมติฐานสามประการได้แก่ 1) จิตรกรรมนี้ได้รับอิทธิพลจากวรรณกรรมเล่าเรื่องพระรามฉบับใด 2) แนวคิดและแหล่งบัลดานใจในการออกแบบโครงสร้างจิตรกรรม 3) การแสดงออกของประติมานวิทยา ซึ่งผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า จิตรกรรมรามเกียรติ์ในอุโบสถวัดโบร์นี้เกิดขึ้นจากการผสมผสานของวรรณกรรมสองฉบับ ได้แก่ การดำเนินเนื้อเรื่องของจิตรกรรมใช้วรรณกรรมรามเกียรติ์ฉบับรัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์เป็นหลัก คือเริ่มต้นเรื่องตั้งแต่ตอนหิรันตยักษ์ม้วนแผ่นดินไปจนถึงตอนประหารอินทรชิตซึ่งเป็นตอนสุดท้ายของจิตรกรรม ระหว่างการดำเนินเรื่องได้สอดแทรกเหตุการณ์เฉพาะบางตอนจากวรรณกรรมเรียมเกรฺติ์ของกัมพูชา ด้านการออกแบบของจิตรกรรมได้รับแหล่งบัลดานใจมาจากการแสดงหนังใหญ่กล่าวคือลอกเลียนฉากต่าง ๆ ของจอหนังมาใช้เพื่อทำให้การเล่าเรื่องสามารถสื่อสารให้ผู้ชมสามารถจินตนาการถึงช่วงเวลาที่เกิดขึ้นของเหตุการณ์คล้ายกับการอ่านวรรณกรรม รูปแบบของประติมานวิทยาที่ปรากฏในหลายตัวละครสอดคล้องกับลักษณะทางประติมานวิทยาของตัวละครในศิลปกรรมกรุงรัตนโกสินทร์ สามารถเทียบได้กับหัวโขนจากกรุงรัตนโกสินทร์ หากแต่ยังพบการออกแบบของตัวละครบางตัวที่เกิดขึ้นจากความเข้าใจของช่างเขียนเอง เพราะฉะนั้นจึงกล่าวได้ว่าจิตรกรรมเล่าเรื่องพระรามที่วัดโบร์แสดงให้เห็นถึงความอิทธิพลและสัมพันธ์ระหว่างศิลปะกรุงรัตนโกสินทร์และกัมพูชา ที่ผสมผสานกันจนเกิดเป็นเอกลักษณ์เฉพาะท้องถิ่นขึ้น