HEALTH LITERACY AND USES OF COMPLEMENTARY AND ALTERNATIVE MEDICINE AMONG PATIENTS WITH NON-COMMUNICABLE DISEASES IN NAKHONCHAISRI DISTRICT NAKHON PATHOM PROVINCE

Abstract

This cross-sectional research aimed to assess health literacy and to determine factors affecting the use of complementary and alternative medicine (CAM) in chronic non-communicable disease patients. The study sample consisted of 261 chronic non-communicable disease (NCD) patients who received services at the three hospitals in Nakhonchaisri District. We collected data through questionnaire interviews. We analyzed the data using descriptive statistics and binary logistic regression. Most of the sample was female (61.7%), with an average age of 56.32 ± 0.97 years, a marital status of 58.6%, and a primary school of 37.55. Among the sample, 23.4% worked as factory employees or in private companies, and 60.9% had enough income to save. The most common diseases were hypercholesterolemia (36.6%) and high blood pressure (25.7%), with the majority having only one chronic disease (66.7%). 84.3% reported using CAM, primarily dietary supplements (47.3%). Health literacy was generally at a limited level (mean score: 138.7 ± 1.4 out of 235), with deficits across all domains, including access to health information and services (23.3 ± 0.3 out of 40), understanding of health information and services leading to practice (14.8 ± 0.2 out of 25), health information and service appraisal (17.7 ± 0.2 out of 30), communication and social support (50.4 ± 0.6 out of 85), and self-management (32.4 ± 0.3 out of 55). Significant predictors of CAM use included hypercholesterolemia (OR = 3.93, 95% CI: 1.14–13.59) and overall health literacy factors at both levels were limited (OR = 11.46, 95% CI: 2.96-44.37). and moderate level (OR = 4.08, 95% CI; 1.06-15.75). These findings highlight the need to improve health literacy among NCD patients to support informed CAM use and in selecting appropriate and safe use of CAM.

การศึกษาแบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพและปัจจัยที่ส่งผลต่อการใช้การแพทย์เสริมและการแพทย์ทางเลือกในผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ทำการศึกษาในผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่มารับบริการที่โรงพยาบาลในเขตอำเภอนครชัยศรี จำนวน 261 คน เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการถดถอยโลจิสติคแบบไบนารี่ ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 61.7) อายุเฉลี่ย 56.32 ± 0.97 ปี มีสถานภาพสมรส (ร้อยละ 58.6) มีการศึกษาระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 37.6) มีอาชีพพนักงานโรงงาน/บริษัทเอกชน (ร้อยละ 23.4) มีรายได้พอใช้ไม่เหลือเก็บ (ร้อยละ 60.9) โรคประจำตัวส่วนใหญ่เป็นโรคความดันโลหิตสูง (ร้อยละ 51.3) และส่วนใหญ่มีโรคประจำตัวเพียง 1 โรค (ร้อยละ 66.7) ความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมจัดอยู่ในระดับไม่ดีพอ (138.7 ± 1.4 จากคะแนนเต็ม 235) ความรอบรู้ด้านสุขภาพรายด้านอยู่ในระดับไม่ดีพอทุกด้าน ได้แก่ ด้านการเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพ (23.3 ± 0.3 จากคะแนนเต็ม 40) ด้านความเข้าใจข้อมูลและบริการสุขภาพที่เพียงพอต่อการปฏิบัติ (14.8 ± 0.2 จากคะแนนเต็ม 25) ด้านการตรวจสอบข้อมูลและบริการสุขภาพ (17.7 ± 0.2 จากคะแนนเต็ม 30) ด้านการสื่อสารและการสนับสนุนทางสังคม (50.4 ± 0.6 จากคะแนนเต็ม 85) ด้านการจัดการสุขภาพตนเอง (32.4 ± 0.3 จากคะแนนเต็ม 55) กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 84.3 มีการใช้การแพทย์เสริมและการแพทย์ทางเลือก โดยร้อยละ 71.6 มีการใช้อย่างน้อย 1 ชนิด และผลิตภัณฑ์เสริมอาหารมีการใช้สูงสุด (ร้อยละ 47.3) ปัจจัยที่ส่งผลกับการใช้การแพทย์เสริมและการแพทย์ทางเลือก การมีโรคไขมันในเลือดสูง (Odds ratio (OR) = 3.93, 95% CI: 1.14-13.59) การมีความรอบรู้ด้านสุขภาพระดับไม่ดีพอ (OR= 11.46, 95% CI: 2.96-44.37) และระดับพอใช้ได้ (OR= 4.08, 95% CI: 1.06-15.75) ผลการศึกษานี้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพให้ผู้ป่วยโรคเรื้อรังเพื่อนำไปสู่การเลือกใช้การแพทย์เสริมและการแพทย์ทางเลือกที่เหมาะสมและปลอดภัย