Thai Gingerbread Fretwork Patterns as Inspiration for Contemporary Design Applications

Abstract

This research explores Thai gingerbread fretwork as inspiration for contemporary design. It aims to (1) document and analyse the forms, techniques, and meanings of fretwork motifs, (2) identify the distinctive characteristics of patterns from the Chanthaboon Waterfront Community, and (3) develop methods for reinterpreting traditional motifs into modern applications. Fieldwork involving photographic documentation and motif analysis revealed floral, vine, geometric, and emblematic designs. A Pattern Development Matrix, based on five principles—cultural integrity, formal harmony, adaptability, semantic relevance, and sustainability—guided the reinterpretation. The study demonstrates how fretwork motifs can evolve into modular patterns for textiles and ceramics. The Yam Rung (Dawn) collection features translucent fabric designs that evoke light and renewal, while the Yam Kum (Dusk) collection applies motifs to ceramic lamps and textiles that capture evening warmth. Sustainable materials, such as mussel-shell glaze and recycled fabrics, highlight ecological innovation. The research offers a methodological framework for cultural reinterpretation and affirms fretwork as a living design language that harmonises tradition, creativity, and sustainability.

งานวิจัยนี้ศึกษาลวดลายขนมปังขิงไทยในฐานะแหล่งแรงบันดาลใจสำหรับการออกแบบร่วมสมัย วัตถุประสงค์หลักมี 3 ประการ ได้แก่ (1) การจัดเก็บและวิเคราะห์รูปแบบ เทคนิค และความหมายเชิงสัญลักษณ์ของลวดลายขนมปังขิงอย่างเป็นระบบ (2) การระบุเอกลักษณ์เฉพาะของลวดลายจากชุมชนริมน้ำจันทบูรเพื่อใช้เป็นกรณีศึกษา และ (3) การพัฒนาวิธีการตีความใหม่ (reinterpretation methods) ที่ช่วยแปลงลวดลายดั้งเดิมไปสู่การประยุกต์ในงานออกแบบร่วมสมัย การเก็บข้อมูลภาคสนามในชุมชนริมน้ำจันทบูรได้มาจากการถ่ายภาพ การทำเส้นลาย (motif tracing) และการจำแนกประเภทลวดลาย จากนั้นทำการวิเคราะห์ทั้งด้านรูปทรง ความสมมาตร และความหมายเชิงสัญลักษณ์ ซึ่งเผยให้เห็นถึงการใช้ลายดอกไม้ เถาวัลย์ เรขาคณิต และสัญลักษณ์ต่าง ๆ อย่างแพร่หลาย จากผลการสังเคราะห์จึงได้พัฒนา Pattern Development Matrix โดยรวมหลักการสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ ความถูกต้องทางวัฒนธรรม (cultural integrity) ความกลมกลืนทางรูปทรง (formal harmony) ความหลากหลายและการปรับใช้ (variation and adaptability) ความหมายและอารมณ์ (semantic and emotive relevance) และความยั่งยืน (sustainability) เพื่อเป็นแนวทางในการตีความลายใหม่ ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าลวดลายขนมปังขิงสามารถถูกแปลงอย่างเป็นระบบไปสู่รูปแบบลายโมดูลาร์สำหรับงานออกแบบสิ่งทอและเซรามิกส์ได้ ในชุด ย่ำรุ่ง (Yam Rung: Dawn) ได้นำลวดลายมาประยุกต์ในต้นแบบสิ่งทอ เช่น ม่านและผ้าพันคอ โดยเน้นความโปร่งแสงและการเล่นระหว่างแสงกับเงา เพื่อสื่อถึงความสดชื่นและการเริ่มต้นใหม่ ขณะที่ในชุด ย่ำค่ำ (Yam Kum: Dusk) ได้นำลวดลายมาประยุกต์ในโคมไฟเซรามิกส์และสิ่งทอตกแต่งบ้าน เพื่อสะท้อนบรรยากาศอบอุ่นและความใกล้ชิดในยามเย็น นอกจากนี้ยังได้ทดลองใช้วัสดุอย่างยั่งยืน เช่น เคลือบจากเปลือกหอยแมลงภู่และผ้ารีไซเคิล เพื่อแสดงถึงการผสานมรดกทางวัฒนธรรมเข้ากับนวัตกรรมเชิงนิเวศ งานวิจัยนี้มีส่วนร่วมเชิงทฤษฎีด้วยการพัฒนา กรอบวิธีวิจัยสำหรับการตีความลายใหม่ มีส่วนร่วมเชิงปฏิบัติด้วยการสร้างต้นแบบ (mock-ups) ของงานออกแบบที่ได้รับแรงบันดาลใจจากมรดกวัฒนธรรม และมีส่วนร่วมเชิงสังคม-วัฒนธรรมด้วยการยืนยันบทบาทของงานออกแบบในการสืบสานมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่าลวดลายขนมปังขิงไทยมิได้เป็นเพียงเครื่องประดับทางประวัติศาสตร์ แต่ยังเป็น ภาษาการออกแบบที่มีชีวิต ซึ่งสามารถสร้างแรงบันดาลใจให้กับงานสร้างสรรค์ร่วมสมัยได้ โดยยังคงรักษาความแท้จริง ความคิดสร้างสรรค์ และความยั่งยืนไว้ได้อย่างสมดุล